Built with Berta.me

  1. Het werk van Frans van Tartwijk laat zich niet makkelijk vangen in een paar zinnen. Zijn op papier geschilderde figuren hebben echter wel een aantal overeenkomsten: ze zijn in vlotte, rake streken neergezet. Ze hebben iets ongemakkelijks over zich en stralen dat af naar de toeschouwer. Ze zijn fysiek, soms weerzinwekkend, en twijfelen tussen gewelddadig zijn of gewoon onhandig. Worden soms gereduceerd tot vlees en kleur. Zoals die enorme berg buik die boven een grote onderbroek uitsteekt en je het zicht op de verdere mens ontneemt. Ze bevinden zich, kortom, op het randje van de ervaring. Hoe moet je ze interpreteren? Van Tartwijk legt de vinger op de meest genante momenten in een mensenleven. Naakt zijn op je sokken na, bijvoorbeeld. Worstelende mensen met de benen in een vreemde hoek. Dronken dansende naakten, los hangende hoofden op een muur. Het zijn scenes uit een droomtheater, met gevoel voor humor en zeker ook met pijnlijke momenten. De kunstenaar schuurt langs thema’s als geweld, dood en het leven zelf als theatrale voorstelling.

    Inge Pollet, tekst voor "de Uitspraak" , Arnhem , 2014

     

    The works of  Frans van Tartwijk are not easily caught in a few sentences. His figures, which are painted on paper, do have similarities. They are done in rapid and striking strokes. They express discomfort and make the viewer feel uneasy. They are physical, repulsive at times and they yo-yo between being violent or simply clumsy. Sometimes they are reduced to nothing more than flesh and colour: like that huge belly, towering above huge underpants, blocking the view of the rest of the figure. They are, so to say, on the edges of experience. How should the viewer interpret his work? Van Tartwijk is focused on the most embarrassing moments in life. Like being naked, just wearing socks. Wrestling figures, with their legs in strange angles. Drunken dancing nudes. Heads, ostensibly penetrating a wall. These are scenes from a dream theatre, both humorous and painful. The artist touches on themes like violence, death and life as a theatrical performance.

    Inge Pollet text for "de  Uitspraak", Arnhem, 2014

     

     

    Billy kombiniert, Kulturpalast Wedding, 2010

    Starting point of this exhibition are three almost identical build-it-yourself bookshelves. The three participating artists, Anna Gollwitzer, Oliver Oefelein and Frans van Tartwijk were asked to use these pieces of furniture and turn these into art works. The artists used the separate parts of the bookshelves and combined these with new elements and materials. The idea was inspired by the combinations for such “shopping-furniture”, found on the Internet, in which cupboards, beds or bookshelves are assembled in alternative and surprising ways, creating new functions and appearances. The bookshelves used in the exhibition are very simple in design and recognizable to all as part of all sorts of interiors. These bookshelves appear in many homes and rooms and can be defined as democratic design. One could say such furniture forms the backdrop of modern life. The works in the exhibition can be seen as mutations in the genetic fabric of modern affordable furniture. The bookshelves in the exhibition are useless as furniture but surprising as works of art and, in that sense, have been transformed into new objects of desire. The exhibition reflects on the relations between mainstream and alternative art, design and architecture and the idea that neither of these can exist without their counterparts. 

     

     

    Dinge

     

    "Tausend Dinge brauchen Liebe,

    tausend Dinge wollen glücklich sein.“

    Funny van Dannen

     

    Tausend Dinge – der ironisch-banale Song von Funny van Dannen, dem großen deutschen Liedermacher mit dem schwarzen Humor, könnte der Soundtrack für diesen Text sein. Die Forderung van Dannens, sich den alltäglichen Dingen und ihrer vermeintlichen Seele zuzuwenden, ist eine zufällige, aber denkwürdige Parallele zu den Gemälden Frans van Tartwijks. Ohne Humor und einen Sinn für´s Subtile ist weder dieses Lied noch das Bildgut van Tartwijks konsumierbar.

    In lockerer Folge über und nebeneinander sind die Papierarbeiten des Malers, die beim diesjährigen Arbeitsstipendium des Wasserturms entstanden sind, aufgehängt. Man sieht sich umgeben von diversen Alltagsgegenständen, die als Stilleben dargestellt sind: Da ist zum Beispiel die Leiter und das aufgerollte, aufgehängte Verlängerungskabel, hier sind die Stiefel und die drei Aktenordner. Die Digitalanzeige des Weckers leuchtet und die Deckenlampe scheint irgendwie schwerelos über das Bild zu fliegen.

    Die Malerei, die Frans van Tartwijk seinen Besuchern anbietet, kommt ganz leicht und unaufgeregt daher. Helle Farben, die der weiße Bildgrund aufsaugt, sind der Stoff, aus dem diese „Ding-Bilder“ gemacht sind. Die Wasserfarben, für die sich der Maler entschieden hat, tragen entschieden zum Charakter der Bilder bei und geben ihnen einen flüchtigen, teils durchscheinenden, teils poppigen Anstrich. Das hier Vorhandene erinnert an Schnappschüsse, die man mit dem Fotoapparat einfängt. Auf eine räumliche Einordnung der dargestellten Gegenstände wird verzichtet. Und so sind seine „Ding-Bilder“ auch keine Sinnbilder oder Metaphern für einen hinter dem rein Sichtbaren versteckten Sinn. Sie sind, was sie sind.

    Die große Frage der Malerei, ob die Zeichnung oder die Farbe Vorrang im Bilde haben soll, löst Frans van Tartwijk eindeutig zugunsten der Farbe auf. Der schnelle und großzügig eingesetzte Pinselstrich verleiht diesen Arbeiten den Charakter von Studien. Und so schillern die „Ding-Bilder“ von Frans van Tartwijk sehr angenehm zwischen einer optimistischen Unbedarftheit und technischer Lässigkeit. Die heitere Langeweile, die diese Bilder ausstrahlen, ist eigentümlich irritierend – warum?

    Vermutlich weil der Betrachter, ganz entgegen seiner Sehgewohnheiten, aufgefordert ist, sich mit demjenigen zu beschäftigen, was NICHT dargestellt ist. Der Maler lässt uns im Unklaren, was die dargestellten Gegenstände miteinander verbindet. Er macht kaum Aussagen über ihre räumliche Verortung, noch über ihren tatsächlichen Gebrauch. Er versucht sogar, sich selbst und seine malerische Handschrift so gut es geht zurückzunehmen.

    Hierzu muss man wissen, dass die Gegenstände, die in diesen kleinen Gemälden porträtiert werden, die Protagonisten eines malerischen Experiments sind: Zu Beginn seines Arbeitsaufenthalts hatte Frans sich die Aufgabe gestellt, jeden Tag ein Bild zu malen und zu vollenden. Was es allerdings bedeutet, sich einem so strengen Konzept zu unterwerfen, kann vermutlich nur ein Maler nachvollziehen. Wenn dieser, wie es Frans van Tartwijk, ansonsten tut, über mehrere Wochen an einem Bild malt und es dabei kontinuierlich überarbeitet; wenn er üblicherweise subtile Geschichten zwischenmenschlicher Beziehungen thematisiert und dies mit einem feinen Gespür für Ironie tut, dann stellt das Malen eines 24-Stunden-Bildes eine große Herausforderung dar. Und eine große Chance - die Chance auf eine Beschränkung der Mittel und der Aussage. Und so hat sich Frans van Tartwijk dem unmittelbar nächsten zugewandt, nämlich den Dingen, die ihn umgeben.

    Er sucht sie aus, macht Skizzen und wählt eine zurückhaltende Inszenierung für jeden einzelnen Gegenstand. Zuletzt realisiert er mehrere gemalte Versionen. Diese vergleicht er, wägt ab und muss sich letztlich für ein Bild entscheiden. Und so liegt die Ironie, die in allen Bildern mitschwingt, durchaus darin, dass er Marginalien Gewicht und Präsenz verleiht, indem er sie überhaupt darstellt. Die gewollte Absichtslosigkeit, mit der Frans van Tartwijk sich den Dingen zuwendet, ist gleichermaßen subtiler Humor wie malerische Herausforderung.                                                        

    Nina Schulze

    Text zum Gelderner Turm Stipendium, 2009                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              

     

     

    In Limbo You blink your eyes, for a moment there is no image, contact with the outside world is lost - usually without you noticing. Frans van Tartwijk's paintings refer in particular to that imperceptible world of blinking images that remain suspended in limbo between eyes closing and opening. The painter searches among the jumble of elusive blinking moments that vanish within an immeasurable fraction of a second before they can take root in real life. He defies the secret of the blind spot and capsules the image as it comes out of hiding or surfaces shadow-like - just before it disappears.

    He looks for a still as a foothold; a father looking from beyond the grave, seeing everything and nothing, a man losing his balance, struggling in vain against gravity, snuggling up to rocks like a drunken lover, mating with dead nature. Or a child aware of being the centre of attention - Today's Top Boss - shivering at this omen of real life that remains unavoidably sad and uncontrollable. A woman hesitantly poses; should she choose an interior or an exterior world or perhaps she's waiting for adventure to call her from behind the fitting room curtain. Or could it be that the monotony of daily life lurking outside triggers a sixth sense, causing her to pause watchfully and stiffen?

    In each painting, a vulnerable moment, a layer close to the armoured core of the soul is made visible, a place where the senses are momentarily adrift, not 100% alert. Here, in an unprotected enclave where dream images have free rein, an animal, primal sense of being prevails. Without rational codes, untraceable and barely registrable signals are received from a veiled inner world. With no will to survive the sharp contours of daylight, they appear as frayed afterimages on the painter's canvas. As lonely personages, not faced, in a story abruptly cut short, individuals from the painter's recent and distant past surface pale-faced, lost amidst washes-out clues. These baffled and helpless personages present themselves to the viewer, appealing awkwardly to providence outside the frame of the painting in which their scene has stranded aimlessly between the laws of an obscure fairytale world and the static of daily life.

    Their clumsy posture is striking; an unfamiliar body and an unrehearsed pose, as a last resort against an undefined, unknown environment. Set in an alienating décor, they are wandering spirits, back from the past. Sometimes the setting is more dominant than the personage, but one eye, sometimes two, is always watching in the wings or hidden among the stage props. Even seaside landscape is a blind spot on the retina rescued in time before the eye blinks, the eyelashes bending like trees in a storm.

    Van Tartwijk's awkwardly painted personages tentatively take possession of the canvas, laboriously but persistently they enter the viewer's gaze, conjuring up deep melancholic feelings. Painter and viewer after all both realise that these are still-life's see what inadvertently goes missing: the bittersweet lingering between hope and fear-in Limbo.

    Marie-Jeanne de Rooij,

    text for TheoAnnaTheoWillemIJsbrandKarel, 2003

     

    In Limbo Je knippert met je ogen, even is er geen beeld, het contact met de buitenwereld stokt, meestal nauwelijks merkbaar. De schilderijen van Frans van Tartwijk verwijzen juist naar die onzichtbare wereld van knipperbeelden, die in limbo blijven hangen tussen ogen sluiten en openen. De schilder is een zoekende in de wirwar van ongrijpbare knipperflitsmomenten; weg in een onmeetbare fractie van een seconde voor ze kunnen beklijven in het echte leven. Hij tart het geheim van een blinde vlek en vangt het beeld dat zich schuil houdt voor het verschijnt of schimmig bovendrijft, net voor het verdwijnt.

    Van Tartwijk zoekt een still  als houvast; een vader die over het graf heen kijkt, alles en niets ziet, of een man die evenwicht verliest, de strijd verliest met zwaartekracht, en zich tegen rotsen vleit als een onhandige minnaar, die dronken de dode natuur berijdt. Of een kind dat zich feestvarken - Baas van de Dag - weet,en huivert voor deze voorbode van het echte leven, dat onontkoombaar triest en onhanteeraar blijft. En een vrouw die aarzelt voor het aannemen van een pose, voor kiezen tussen binnen- en buitenwereld, voor een avontuur dat wacht achter het gordijn van een paskamer,of is het toch de angst voor de sleur van alledag buiten de paskamer, die haar pas-op-de-plaats en op haar hoede, met ogen in haar rug, doet verstijven?

    In elk van deze schilderijen wordt een al te kwetsbaar moment, een schil te dicht tegen tegen de geharnaste kern van de ziel, zichtbaar, een plak waar zintuigen even niet 100 % alert, maar stuurloos zijn. Hier in een onbeschermd tussengebied, waar droombeelden vrij spel hebben, heerst het dierlijke oer-zijn. Zonder rationele codes, komen de later nauwelijks traceerbare of geregistreerde signalen uit een toegedekte binnenwereld, die de scherpe contouren van het daglicht niet willen overleven, als rafelige na-beelden tevoorschijn op het doek van de schilder. Niet als personen, maar als eenzame personages in een abrupt afgebroken verhaal, komen de mensen uit zijn verleden -soms lang soms pas geleden- bovendrijven met fletse gezichten verdwaald te midden van verregende aanwijzingen. Perplex en hulpeloos presenteren de personages zich aan de kijker met een onbeholpen beroep op de voorzienigheid buiten de kaders van het schilderij, waarin hun scene doelloos gestrand is tussen tussen de regels van een duistere sprookjeswereld en de beeldruis van het dagelijks leven in.

    Opvallend is de onhandige houding, alsof het lichaam niet vertrouwd en de houding een niet geoefende pose is, aangenomen slechts als laatste redmiddel tegen een onduidbare, onbekende omgeving. Dolende zielen zijn het, terug van weggeweest, in een vervreemdend decor. Soms is er zelfs meer decor dan personage, maar een oog -soms twee-is altijd waakzaam aanwezig tussen de coulissen of verstopt zich in de requisieten. Zelfs het landschap aan zee is een op het nippertje geredde blinde vlek op het netvlies voor het oog wegknippert, de wimpers buigend als bomen in de stormwind.

    Ongemakkelijk geschilderd nemen de personages van van Tartwijk aftastend bezit van verf en linnen, moeizaam maar vasthoudend doen ze hun intrede in de blik van de toeschouwer, die innerlijke beelden vol weemoed voorgeschoteld krijgt. Hij, schilder en toeschouwer beseft immers dat deze still-levens zien wat je anders, voor je het weet, mist: het bitterzoet verwijlen, tussen hoop en vrees, in limbo.

    Marie-Jeanne de Rooij,

    tekst for TheoAnnaTheoWillemIJsbrandKarel, 2003